ﺧﯩﺘﺎﻱ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﯩﺴﻰ: ﺗﺎﻟﯩﺒﺎﻧﻼﺭ ﺑﯧﻴﺠﯩﯖﻨﯩﯔ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻗﻮﺭﺍﻟﻠﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻗﻮﻳﻐﺎﻥ ﺗﻪﻟﻪﺑﯩﻨﻰ ﻗﺎﻧﺪﯗﺭﻣﯩﺪﻯ
.ﺑﯘ ﻳﺎﺯﻣﯩﺪﺍ ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ «ﺷﺎﯕﺨﻪﻱ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺋﯩﻨﺴﺘﯩﺘﯘﺗﻰ ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻨﯩﯔ ﻣﯘﺩﯨﺮﻯ» ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻥ ﻟﻴﯘ ﺯﻭﯕﻴﻰ ﺋﯩﺴﯩﻤﻠﯩﻚ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﺘﺎﻳﻨﯩﯔ ﺋﺎﯞﻏﺎﻧﯩﺴﺘﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﺎﺭﺍﺷﻠﯩﺮﻯ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ.
.
ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﯨﻜﯩﺴﻰ ﺋﻪﺳﻠﻰ ﻳﺎﺯﻣﯩﻨﯩﯔ Google ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﺴﻰ:
.
<<جۇڭگولۇق تەتقىقاتچى تالىبانلارنىڭ بېيجىڭنىڭ ئۇيغۇر قوراللىقلىرىغا قويغان تەلىپىنى قاندۇرمىغانلىقىنى ئېيتتى
بىر جۇڭگولۇق تەتقىقاتچى تالىبانلارنىڭ شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتىگە قارىتا بېيجىڭنىڭ تەلىپىنى تولۇق قاندۇرۇشنى خالىمايدىغانلىقىنى، ئافغانىستاندىكى داۋاملىق بىخەتەرلىك ئەندىشىلىرىنى تەكىتلەپ ئۆتتى.
شاڭخەي خەلقئارا تەتقىقات ئىنستىتۇتى جەنۇبىي ئاسىيا تەتقىقات مەركىزىنىڭ مۇدىرى ليۇ زوڭيى بۇ سۆزلەرنى يېقىندا ئافغانىستانغا قىلغان زىيارىتىدىن كېيىن گۈەنچا بىلەن بولغان سۆھبىتىدە قىلدى.
لىيۇنىڭ ئېيتىشىچە، شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتى تالىبانغا سادىقلىق بىلدۈرۈپ، بۇ تەشكىلات بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى ساقلاپ قالغان. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، تالىبانلار ئورتاق تارىخ، دىنىي ئېتىقاد، قەبىلە ئەنئەنىسى ۋە ئىجتىمائىي مۇناسىۋەت قاتارلىق ئامىللار سەۋەبىدىن بۇ تەشكىلاتقا قارشى ھەرىكەت قىلىشتىن يانغان.
ئۇ بىخەتەرلىك ئەندىشىلىرىنى، بولۇپمۇ بۇ تەشكىلاتقا مۇناسىۋەتلىك ئەندىشىلەرنى جۇڭگونىڭ تالىبان بىلەن بولغان ئالاقىسىدىكى ئەڭ سەزگۈر مەسىلىلەرنىڭ بىرى دەپ تەسۋىرلىدى.
لىيۇنىڭ ئېيتىشىچە، تالىبان ئەمەلدارلىرى بۇ تەشكىلاتنىڭ ئۆزلىرىنىڭ كونتروللۇقىدا ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن، ئەمما جۇڭگونىڭ ئەندىشىلىرىنى تولۇق ھەل قىلمىغان.
ئۇ ئافغانىستاندا ئىسلام دۆلىتى تەشكىلاتىنىڭ رايونلۇق تارمىقى بولغان شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتى، پاكىستاندىكى تەھرىك تالىبان ۋە بەلۇج ئازادلىق ئارمىيىسى قاتارلىق بىر قىسىم قوراللىق تەشكىلاتلارنىڭ داۋاملىق پائالىيەت قىلىۋاتقانلىقىنى ئاگاھلاندۇردى.
لىيۇنىڭ ئېيتىشىچە، ئۇ كابۇلغا قىلغان زىيارىتىنى تالىبان تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ئامىرخان مۇتتاقىنىڭ تەكلىپى بىلەن ئېلىپ بارغان. ئۇ تۆت كۈنلۈك زىيارىتى جەريانىدا تالىبان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ ئەمەلدارلىرى ۋە باشقىلار بىلەن كۆپ قېتىم كۆرۈشكەن.
تالىبانلار خىتاينىڭ مەبلەغ سېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ
لىيۇنىڭ ئېيتىشىچە، تالىبان ئەمەلدارلىرى ئافغانىستانغا خىتاينىڭ مەبلەغ سېلىشىنى كۆپەيتىش ئۈمىدىنى قايتا-قايتا بىلدۈرگەن.
ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، تالىبانلار ئىقتىسادىي ھەمكارلىقنى جۇڭگو، ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە باشقا دۆلەت ۋە رايونلار بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى نورماللاشتۇرۇشنىڭ ئاساسى قىلىپ ئىشلىتىشنى مەقسەت قىلغان.
ئۇ يەنە تالىبان ئەمەلدارلىرىنىڭ ئۆزلىرى بىلەن ئالاقىلىشىشنى خالايدىغان ھەر قانداق دۆلەت بىلەن نورمال دىپلوماتىك مۇناسىۋەت ئورنىتىشقا رازى ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەنلىكىنى ۋە ئۆتمۈشتىكى ئەرز-شىكايەتلەرنىڭ سۈرۈشتۈرۈلمەيدىغانلىقىنى ئېيتقانلىقىنى قوشۇمچە قىلدى.
نەشە تېرىش داۋاملىشىۋاتىدۇ
لىيۇنىڭ ئېيتىشىچە، تالىبانلار ئافغانىستاننى چەكلىگەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن بولسىمۇ، ئافغانىستاندا نەشە تېرىش داۋاملىشىۋاتىدۇ.
ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، ئافغانىستان ئىقتىسادى ھازىر ئاساسلىقى دېھقانچىلىق، چارۋىچىلىق ۋە خەلقئارا ياردەمگە تايىنىدۇ.
ئامېرىكا ۋە غەرب دۆلەتلىرىنىڭ ياردىمى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ئازايغان بولسىمۇ، دۇنيا بانكىسى ۋە بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ قوللىشى داۋاملىشىۋاتىدۇ، خەۋەرلەرگە قارىغاندا، ھەر ئايدا ئاساسىي تۇرمۇشنى قامداش ئۈچۈن زور مىقداردا مەبلەغ يېتىپ بارىدۇ.
ليۇنىڭ ئېيتىشىچە، تالىبانلار ھاكىمىيەت بېشىغا قايتىپ كەلگەندىن بۇيان ئافغانىستان ئىقتىسادىنىڭ مۇقىم ياخشىلانغانلىقىنى، ئەمما 2021-يىلدىن بۇرۇنقى سەۋىيىگە يەتمىگەنلىكىنى ئېيتقان.
مەبلەغ سېلىش جەھەتتىكى قىيىنچىلىقلار
ئۇ مەبلەغ يېتىشمەسلىك، چەكلىك تېخنىكا، خەلقئارا يالغۇزلۇق ۋە ئاجىز باشقۇرۇش ئىقتىدارى قاتارلىق قىيىنچىلىقلارنىڭ ئافغانىستاننىڭ ئىقتىسادىي مۇقىملىقىغا توسقۇنلۇق قىلىۋاتقانلىقىنى ئېيتقان.
ليۇنىڭ ئېيتىشىچە، نۇرغۇن دۆلەتلەر ئافغانىستانغا مەبلەغ سېلىشنى خالىمايدۇ، ئامېرىكىنىڭ داۋاملىق پۇل-مۇئامىلە جازاسىنى ئاساسلىق سەۋەب دەپ كۆرسەتكەن.
ئۇ بۇنىڭ چەتئەل مەبلەغ سېلىشىنى قىيىنلاشتۇرىدىغانلىقىنى ۋە مەبلەغ سېلىش يۈز بەرگەندىمۇ پايدا يۆتكەش ئىقتىدارىنى چەكلەيدىغانلىقىنى ئېيتقان.
ئۇ يەنە بىخەتەرلىك مەسىلىسى ۋە قوراللىق گۇرۇپپىلارنىڭ مەۋجۇتلۇقى مەبلەغ سېلىش مۇھىتىنى ياخشىلاشتىكى ئاساسلىق توسالغۇ بولۇپ قالغانلىقىنى ئېيتقان.
جۇڭگونىڭ چەكلىك پۇل-مۇئامىلە ياردىمى
لىيۇ يەنە تالىبان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ بىر ئەمەلدارىنىڭ خىتاي ياردىمىنى ئامېرىكا ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقى تەمىنلىگەن ياردەم بىلەن سېلىشتۇرغان سۆزلىرىنى ئەسلەپ ئۆتكەن.
ئۇ جۇڭگو تەرەپنىڭ ئافغانىستاننىڭ ھازىرقى قىيىنچىلىقلىرىنى جۇڭگو كەلتۈرۈپ چىقارمىغانلىقىنى ۋە ياردىمىنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىكنى كۆزدە تۇتقانلىقىنى ئېيتقانلىقىنى ئېيتقان.
لىيۇ بۇ ئەمەلدارنىڭ ئىسمىنى ئېيتمىغان، ئەمما جاۋابتىن كېيىن بۇ سۆزلەرنىڭ تەكرارلانمىغانلىقىنى ئېيتقان.
دوكلاتتا يەنە رايونغا تونۇشلۇق بولغان خىتاي كۆزەتكۈچىلىرىنىڭ سۆزى نەقىل كەلتۈرۈلۈپ، ئافغانىستان سۆھبەتچىلىرىنىڭ قايىل قىلىش ۋە سودا قىلىش جەھەتتە يۇقىرى ماھارەتكە ئىگە ئىكەنلىكى ئېيتىلغان.
ئۇنىڭدا يەنە، ئامېرىكىنىڭ ئىككى ئون يىلغا يېقىن ئارىلىشىشى ۋە تەخمىنەن 2 تىرىليون دوللار خەجلىشىگە قارىماي، ئافغانىستاننىڭ ئۇل ئەسلىھە تەرەققىياتى چەكلىك بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە يېتەرلىك يوللارنىڭ يوقلۇقىمۇ بار.>>
ﺋﻪﺳﻠﻰ ﻧﯘﺳﺨﯩﻨﻰ ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻟﯩﻨﯩﺸﺘﯩﻦ ﻛﯚﺭﯛﯓ:
https://www.afintl.com/en/202603238262
