ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتى ئۆزىنىڭ ۋاشىنگتون (د.س.) دىكى ئشىخانا ئادرېسىغا ئەۋەتىلگەن ۋولكسۋاگېننىڭ ئۈرۈمچىدىكى زاۋۇتى ئۈستىدىن ئېلىپ بېرىلگەن ئەمگەك تەپتىش دوكلاتىنى ئاشكارىلاپ، ۋولكسۋاگېننىڭ خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ شەرقى تۈركىستاندىكى قىرغىنچىلىققا چېتىشلىق سىياسەتلىرىگە ئورتاق بولغانلىقىنى ئاقلاشنى مەخسەت قىلغان ئۇرۇنۇشلىرىنىڭ ئەپتى-بەشىرىسىنى ئېچىپ تاشلىدى. گۇئاڭدۇڭ لياڭما قانۇن مۇلازىمەت شىركىتى تەرىپىدىن ئېلىپ بېرىلغان، بېرلىندىكى لۆنىڭ مەسلىھەت شېركىتى تەرىپىدىن نازارەت قىلىنغان بۇ تەپتىشلىك خىزمىتى، خەلقارالىق ئىجدىمائىي جاۋاپكارلىك ئۆلچىمىگە ئۇيغۇن كەلمىگەن. ۋولكسۋاگېننىڭ مەجبۇرىي ئەمگەك توغرىسىدىكى ئەيىپلەشلەردىن ئاقلىنىپ، تازىلىنىشقا ئۇرۇنۇش داۋاسىنىڭ يالغانلىقى ۋە بۇنىڭ ئۆزىنىڭ ئاتاق-ئابروينى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن ئەمەلگە ئاشۇرۇلغان ساختا كۆرۈنۈشنىڭ بىرقىسمى ئىكەنلىكى مەلۇم بولدى.
ۋولكسۋاگېننىڭ 2023-يىل دېكابىردىكى ئۈرۈمچى زاۋۇتىدا «مەجبۇرىي ئەمگەككە ئالاقىدار ھېچقانداق ئىسپات يوق» دېگەن باياناتى 2024-يىلى ئاۋغۇستتا ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەرىپىدىن قولغا كىرگۈزۈلگەن بۇ دوكلات ئارقىلىق ئاغدۇرۇپ تاشلاندى. ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتى بۇ دوكلاتنى مالىيە ۋاقتى، دەر سپىئەگەل ۋە زدف قاتارلىق ئاخباراتلار بىلەن ئورتاقلاشتى. دوكلاتتا تەپتىشنىڭ ئەمگەكچىلەرنىڭ مەخپىيىتىنى قوغداش ۋە تولۇق سوئال-سوراشقا دائىر مۇھىم ئۆلچەملەرنى تەمىنلىمىگەنلىكى ئايان بولدى. لياڭما ۋە لۆنىڭ، ۋولكسۋاگېننىڭ ئەمگەك تەپتىشتە قوللىنىلغانلىقىنى ئوتتۇرغا قويغان، كارخانىلاردىكى ئادىل خىزمەت شارائىتىغا كاپالەتلىك قىلىدىغان خەلقئارالىق ئۆلچەم بولغان س ئا8000 تەپتىشىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشقا ئالاقىدار سالاھىيەتكە ئىگە ئەمەسلىكى ئىسپاتلانغان. ئەڭ دىققەتنى جەلپ قىلىدىغان نەرسە شۇكى، لياڭما قانۇن شىركىتىنىڭ باش قانۇن تەپتىشى، بۇ خىزمىتىنى ئىشلەشتىن ئىلگىرى بىر رېستوراننىڭ خوجايىنى بولغان كلاۋ گىرىنۋئود ، س ئا 8000 تەپتىشلىكى ھەققىدە «خىتايدا س ئا8000 تەپتىشلىكنىڭ قىممىتى نېمە؟» دېگەن مەزمۇندا بىر يازما چىقارغان. بۇ پاكىتلار، ۋولكسۋاگېننىڭ شەرقىي تۈركستاندىكى مەجبۇرىي ئەمگەك بىلەن بولغان چېتىشلىقىنى ئاقلىغان تەپتىش دوكلاتىنىڭ ئىشەنچىلەردىن مەھرۇم ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بەردى.
كىشىنى تېخىمۇ ئەندىشىگە سالىدىغىنى، ۋولكسۋاگېننىڭ ئۈرۈمچىدىكى زاۋۇتىنىڭ دۆلەت بەلگىلىگەن مىللىي ئاسسىمىلياتسىيە پروگراممىسىغا ئاكتىپلىق بىلەن قاتناشقانلىقى ۋە ئۇيغۇرلارنى «ئىرقىي ئىناقلىق» پائالىيىتىگە مەجبۇرلايدىغانلىقى بۇ دوكىلاتتا ئاشكارلانغان. خەلقئارا كوممۇنىزم قۇربانلىرى خاتىرە فوندىنىڭ تەتقىقاتچىسى، دوكتور ئادرىئان زېنز ئۆزىنىڭ يېڭى دوكلاتىدا لياڭما خىزمەتچىلىرىنىڭ «كومپارتىيە بولمىسا ، يېڭى جۇڭگو بولمايتتى» دېگەن ناخشىنى ئېيتىپ ، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ 103 يىللىقىنى تەبرىكلەۋاتقانلىقىنى ئاشكارىلىدى. بۇ ناخشا لاگېرلار ئۇيغۇرلارغا ئېيتىشقا مەجبۇر قىلىنغان ناخشىلارنىڭ بىرى ئىدى.
ئاشكارە قىلىنغان تەپتىش دوكلاتىدىن مەلۇم بولىشىچە، سوئال-سوراقلار شىنجېندىكى قانۇن مۇلازىمەت ئورنىدا، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ كۆزىتىش سىستېمىسىنىڭ ئاستىدا نەق مەيداندا تارقىتىلىپ، ئوچۇق-ئاشكارە ئېلىپ بېرىلغان. ھەمدە تەپتىشلەرنىڭ پەقەت باشقۇرغۇچىلارنى ئەمگەك سىياسىتى توغرىسىدا سوئال سورىغانلىقى ئېنىقلانغان. ۋولكسۋاگېننىڭ ئۈرۈمچىدىكى زاۋۇتى دۆلەت ئىگىدارچىلىقىدىكى سائىك موتورس بىلەن شېرىكلەشكەن بولۇپ، 197 خادىمنى ئىشلىتىدۇ. بۇ خادىملارنىڭ 25%ئى ئۇيغۇر. ئەمما ئەمگەكچىلەرنى مەجبۇرىي ئەمگەك توغرىلىق سوئال-سوراق قىلمىغانلىقى مەزكۇر ناتوغرا نەتىجىلەرنىڭ يەنە بىر دەلىلىدۇر.
ئومۇمەن، ۋولكسۋاگېننىڭ ئۈرۈمچىدىكى زاۋۇتىنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ «مىللەتلەر ئورتاق گەۋدىسى سىياسىتى»گە ئىشتراك قىلىۋاتقانلىقى، خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن ئۇيغۇرلارنى مىللىي ئاسسىمىلاتسىيە قىلىش پائالىيىتىگە ئارىلاشقانلىقى جىددىي دىققەتنى تارتىدۇ.
